Czy tylko wyparty konflikt powoduje zaburzenia?

Autor: Adam Zawielak
Opublikowano: 2013-06-06

                Po latach dominacji w psychologii psychoanalizy przyczyn różnego rodzaju zaburzeń psychicznych zaczęto upatrywać w błędnych przekonaniach na temat otaczającego świata. Takie wdrukowane nam w trakcie wychowania przekonania nazwano schematami poznawczymi. Była to duża zmiana w rozumieniu przyczyn zaburzeń. Koncepcja ta mówi, że wydarzenia, które nam się przytrafiają w życiu same w sobie są neutralne, ale to znaczenia jakie im sami nadajemy powodują, że cierpimy lub jesteśmy szczęśliwi. Czyli to nie tylko cechy naszej osobowości i mechanizmy obronne radzenia sobie z konfliktami psychicznymi powodują czy nasze funkcjonowanie jest prawidłowe czy zaburzone.

                A co to są te schematy poznawcze? To podstawowy element wiedzy o świecie, to zorganizowane uprzednio nasze doświadczenia z jakimś rodzajem zdarzeń, obiektów lub osób. To taki rodzaj filtra przez, który spostrzegamy świat. Każdy z nas ma ten filtr inny. Schematy poznawcze kształtują się w naszej psychice przez całe życie. Wcześniej ukształtowane struktury poznawcze wpływają na to jak spostrzegamy i rozumiemy otaczający nas świat, jak interpretujemy zdarzenia. Niekiedy te schematy poznawcze danej osoby są na tyle wypaczone, że prowadzi  to do niewłaściwej oceny sytuacji i w konsekwencji zaburzają one jej emocje i zachowania. Jak działają te schematy poznawcze? Wyłapują one z otaczającego nas świata tylko te informacje, które są zgodne z tym swoistym filtrem np. tylko negatywne oceny nasz temat, pomijając pozytywne. Dotyczy to zarówno sytuacji obecnej jak i przeszłej. Wypaczone schematy poznawcze działają bardzo wybiórczo i powodują nierealistyczną ocenę rzeczywistości. Pojawia się wtedy sztywność myślowa i absolutyzacja ocen.

                Jakie znaczenie mają schematy poznawcze w psychoterapii? Struktury poznawcze wpływają na zachowanie. Wynika z tego, że zmianę zachowania, emocji można spowodować poprzez zmianę struktur poznawczych – np. przekonań. Dzięki m.in. tym odkryciom powstał nurt w psychoterapii zwany terapią poznawczo-behawioralną (czasami nazywana kognitywno-behawioralną). Umożliwił on monitorowanie treści i procesów poznawczych i wpływanie na nie. W efekcie pacjent kształtuje bardziej adaptacyjne (realistyczne) przekonania, które pozwalają mu na lepsze funkcjonowanie w życiu i radzenie sobie z wyzwaniami dnia codziennego.  Trafniej rozeznaje się w realności, a zgłaszane objawy ustępują.   



‹ Powrót do listy z aktualnościami