Rodzina jako zasób ale także źródło zaburzeń

Autor: Adam Zawielak
Opublikowano: 2013-06-06

                Na zaburzenie procesów przeżywania mogą mieć wpływ nasze cechy osobowości, mechanizmy obronne, struktury poznawcze oraz predyspozycje układu nerwowego, a jak się ma do tego problemu system rodzinny, w którym wychowujemy się?

                Wzrastamy w rodzinach, które różnią się między sobą;  strukturą tej rodziny (rolami które są przypisane poszczególnym ich członkom), zasadom w nich panującym (np. czy można okazywać i w jaki sposób uczucia), jak przebiega komunikacja w rodzinie (zarówno na poziomie werbalnym jak i niewerbalnym, i na ile te poziomy komunikacji są spójne), jak wyznacza się granice (np. między dziećmi i rodzicami). Rodzina przeżywa też swój rozwój w czasie, kiedy to następują narodziny nowych członków rodziny, ich dojrzewanie i wchodzenie w role społeczne, aż po odejście członka rodziny.

Nie trudno sobie wyobrazić, że największe znaczenie dla rozwoju dziecka, również rozwoju psychicznego,  mają pierwsze miesiące jego życia, które przebiegają w rodzinie rozumianej nie tylko jako ojciec i matka dziecka. Kształtowanie osobowości rozpoczyna się już w tym tak wczesnym okresie życia dziecka i od niego zależy jakie cechy osobowości będzie wykazywało dziecko.  Mniej dla nas oczywistym jest fakt, że nawet kolejność narodzin dziecka w rodzinie ma wpływ na jego rozwój. W zależności od tego czy dziecko jest jedynakiem, czy też najstarszym, środkowym czy najmłodszym dzieckiem w rodzinie ma to wpływ ma jego rolę i pozycję w hierarchii w rodzinnej i to też wpływa na jego rozwój cech osobowości.

 Narodziny dziecka zmieniają role również między małżonkami – stają się nie tylko partnerami, ale również rodzicami. Czasami jedno z małżonków np. po narodzinach dziecka staje się tylko rodzicem, ale przestaje  być partnerem seksualnym swojego małżonka.  Czasami dochodzi do tak silnego związku np. matki z synem, że syn zaczyna pełnić  rolę „mężczyzny mamusi”, co wpływa zarówno na związek rodziców jak i kształtowanie się osobowości dziecka. Młodzi ludzie zakładając nową rodzinę wnoszą w posagu jakoby dziedzictwo rodzin, z których pochodzą to również ma wpływ na kształtowanie się cech osobowości dzieci narodzonych z tego związku.  

Innymi przypadkami determinującymi powstawanie zaburzeń u dzieci jest choroba lub odejście któregoś z rodziców zarówno rozumiana jako śmierć jak i rozstanie z rodzicem spowodowane rozwodem. Czasami rodzice przejawiający sami zaburzenia nerwicowe wpływają w ten sposób na kształtowanie się cech osobowości dziecka. Dla dziecka rodzice są modelem, na którym się wzorują również w kwestii sposobów zachowania i przeżywania. W tym rozumieniu możemy dziedziczyć cechy nerwicowe po rodzicach. Część rodziców nie posiada zdolności okazywania uczuć wobec dziecka, tym samym dziecko nie ma od kogo nauczyć się okazywania uczuć.

Oczywiście rodzina zarówno w trudnych sytuacjach życiowych jak i tych codziennych jest dla oparciem, wzorcem kształtującym nasze postawy życiowe. Czasami w cale nie musi być obecna fizycznie przy nas, żebyśmy czerpali z jej zasobów, czasami po prostu wystarczy pomyśleć jak to by zrobił tata, albo co powiedziałaby na to mama. W rodzinie możemy spotkać zarówno czynniki sprzyjające naszemu zdrowiu psychicznemu jak i takie, które sprzyjają formowaniu się zaburzeń. W psychoterapii podejściem, w którym rodzinę traktuje się jako czynnik sprzyjający zdrowiu lub zaburzeniom nazywa się terapią systemową.



‹ Powrót do listy z aktualnościami