Praca wglądowa w psychoterapii.

Autor: Adam Zawielak
Opublikowano: 2013-07-03

                Po nawiązaniu relacji z pacjentem zapewniającej pacjentowi poczucie bezpieczeństwa, akceptacji i zrozumienia problemu terapeuta, pracujący w nurcie psychodynamicznym, może przystąpić do następnego etapu terapii  - uzyskania wglądu przez pacjenta w przyczyny zaburzenia. Cel ten osiąga się poprzez interwencje pobudzające psychoterapeuty prowadzące do frustracji neurotycznych potrzeb pacjenta. Osiągnięcie wglądu w przyczyny swojego problemu nierozerwalnie wiąże się z interwencjami frustrującymi, których celem jest przezwyciężanie dwóch zjawisk utrudniających osiągniecie wglądu – wyparcia i cenzury superego. Wyparcie to jeden z mechanizmów obronny modyfikujący nieakceptowalne treści tak, aby nie doprowadzić do dezintegracji struktur osobowości.

                Praca nad mechanizmami obronnymi, pokonywanie ich budzi opór pacjenta, ponieważ praca wglądowa musi powodować lęk i napięcie przed uświadomieniem wypartych treści. Na tym etapie terapii może nastąpić nasilenie objawów u pacjenta lub pojawienie się nowych problemów.

Uzyskiwany wgląd może dotyczyć różnych obszarów przeżywania pacjenta np. przyczyn  powstawania objawów (tzw. wgląd źródłowy) czyli wypartego konfliktu przejawiającego objawami nie tylko w sferze psychiki, ale również symptomami somatycznymi. Innym obszarem, w który pacjent może uzyskać wgląd w wyniki oddziaływań psychoterapeutycznych jest funkcjonowanie interpersonalne pacjenta – mówimy wtedy o wglądzie interakcyjnym. W psychoterapii psychodynamicznej ważnym źródłem informacji o potencjalnych przyczynach powstania zaburzenia jest dzieciństwo pacjenta; w jakim stopniu wywarło ono wpływ na kształtowanie się struktury jego osobowości – wtedy mamy do czynienia z wglądem genetycznym.

                Z psychoterapeutycznego punktu widzenia najważniejszy jest wgląd źródłowy w przyczyny powstawania zaburzenia. Jeśli uzyskany wgląd przez pacjenta w przyczyn zaburzenia jest wglądem rzeczywistym to może to prowadzić do nawet natychmiastowego ustąpienia dolegliwości, poprzez które manifestował się rzeczywisty problem. Mechanizmy obronne stosowane przez pacjenta w psychoterapii poddawane są interpretacji wcześniej niż rzeczywiste przyczyny zaburzenia. To celowa strategia stosowana przez psychoterapeutę.

Osiąganie wglądu przez pacjenta często współwystępuje z  silnymi emocjami i nasileniem objawów. Czasami uzyskany wgląd jest bardziej aktem emocjonalnym niż poznawczym. Wgląd ma bardziej charakter poznawczy, intelektualny niż wyżej wymieniony emocjonalny, chociaż procesy te mogą współwystępować. Często efektem przedwczesnych interpretacji psychoterapeuty dotyczącym przyczyn zaburzenia jest tzw. wgląd pozorny – jest to akt racjonalizowania przyczyn zaburzenia, a nie faktycznego jego zrozumienia. Osiągnięcie wglądu pozwala przejść w psychoterapii do następnego etapu – przepracowania czyli odkrywania pacjentowi jak przyczyna zaburzenia wpływa na inne aspekty przeżywania.



‹ Powrót do listy z aktualnościami