Depresja – wykorzystanie terapii psychodynamiczne w jej leczeniu

Autor: Adam Zawielak
Opublikowano: 2013-08-10

W terapii psychodynamicznej zaburzeń depresyjnych przyjmuje się , że zarówno depresja jak i inne zaburzenia natury psychicznej mają  swoje źródła w nierozwiązanym konflikcie z przeszłości.

Pierwsze modele teoretyczne etiologii depresji w ujęciu psychoanalitycznym sformułowali Karl Abraham oraz Zygmunt Freud. Freud uważał, że przyczyną zaburzeń depresyjnych jest skierowanie przez pacjenta całej swojej agresji do wewnątrz, w efekcie czego dochodzi do obniżenia samooceny, samooskarżeń czy wręcz może prowadzić do aktu samobójstwa. Przypuszczał on, że osoba „depresyjna” w dzieciństwie skierowała swoją miłość na drugą osobę i została ona odrzucona i doznała głębokiego rozczarowania i zranienia swoich uczuć. W efekcie identyfikuje się z utraconym w ten sposób obiektem, „włącza” go w obszar swojego ego. Złość odczuwana pierwotnie wobec utraconego obiektu, po włączeniu w struktury swojego ego, zostaje skierowana na samego siebie. Doświadczane kolejne przeżycia straty i odrzucenia w relacji z innymi osobami znaczącymi reaktywują uczucia związane z utratą pierwotnego obiektu.

Natomiast według Melanie Klein; jednej z głównych przedstawicieli nurtu z teorii relacji z obiektem, to jakość relacji matki i dziecka w pierwszym roku życia determinuje to, czy w przyszłości jednostka będzie miała skłonności do zachowań depresyjnych. Zdaniem M.Klein każde dziecko przechodzi przed pierwszym rokiem życia okres, w którym szczególnie silnie przeżywa złość – rozumianą w tej koncepcji jako reakcję na frustracje potrzeb w kontakcie z matką oraz strach, będący z kolei reakcją na przeżywany gniew (tzw. pozycja depresyjna). Jeżeli w doświadczeniach dziecka dominują uczucia gniewu i strachu w relacji z matką i są silniejsze niż doświadczane uczucie miłości, pojawiają się patologiczne wzorce rozwiązywania „pozycji depresyjnej”, do których jednostka może powracać w życiu dorosłym.

Inne koncepcje psychodynamiczne depresji podkreślają  istnienie określonych typów tzw. osobowości depresyjnej, które kształtują się w dzieciństwie. Uogólniając można powiedzieć, że  typy osobowości depresyjnej charakteryzują się nadmiernym poleganiem na zewnętrznych źródłach samooceny, gratyfikacji oraz nadawania znaczenia własnym działaniom. Cześć z nich akcentuje możliwe narcystyczne elementy osobowości depresyjnej oraz narcystyczne zranienie we wczesnym dzieciństwie. Dziecko jest używane przez rodziców lub opiekunów do odzwierciedlania lub zwiększania własnej wartości, spełnienia ambicji rodziców. Jego rzeczywiste ja nie znajduje wsparcia u rodziców. Rodzice chcą raczej, żeby ich dziecko było raczej czymś więcej niż jest w rzeczywistości i idealizują je, albo odwrotnie chcą, żeby było czymś mniej, i wówczas upokarzają je. To powoduje głębokie zranienie dziecka i będące tego następstwem zaburzenie poczucia własnej wartości.

Z kolei nurt związany z Edwardem Bibringiem podkreśla, że kluczowym czynnikiem w rozwoju depresji może być bezradność w osiąganiu własnych celów życiowych – zaburzenie to pojawia się, gdy ego czuje się bezradne w zaspokajaniu swoich aspiracji; przyczyną tego stanu rzeczy mogą być stawiane nierealistyczne oczekiwania oraz przeżycie silnego poczucia bezradności, najprawdopodobniej w fazie oralnej. Koncepcja ta jest bliska koncepcji narcystycznego zranienia.

Podsumowując przedstawione powyżej różne koncepcje nurtu psychodynamicznego w psychoterapii,  upatrywały one jako źródło powstawania zaburzeń depresyjnych w utracie ważnego obiektu i ewoluowały w kierunku spostrzegania ogólnego braku podstaw dobrego funkcjonowania i samopoczucia (w tym braku stabilnego poczucia własnej wartości) – czyli słabości ego, czemu często towarzyszy nadmiernie krytyczne, niestabilne superego.

Psychoterapia psychodynamiczna depresji odwołuje się do typowych dla psychoanalizy czynników leczniczych (a więc usuwania przeniesień, uświadamiania treści nieświadomych, usuwania obron przez interpretację), gdzie podstawowym mechanizmem zmiany jest wgląd. Treścią pracy są z reguły narcystyczno-oralne potrzeby miłości, opieki, akceptacji.



‹ Powrót do listy z aktualnościami