Psychoterapia: Jakie są formy, typy psychoterapii.

Autor: Adam Zawielak
Opublikowano: 2013-08-22

Zarówno w Polsce jak i innych krajach można spotkać się z bardzo bogatą ofertą  wielu rodzajów (inaczej: modalności, szkół) psychoterapii. Można je wszystkie podzielić  na różne grupy przyjmując określone kryteria ich podziału.

Posługując się jako kryterium podziału  formą organizacji psychoterapii, wyróżniamy psychoterapię indywidualną, terapię par, niekiedy nazywaną również terapią małżeńską, a w rzeczywistości adresowaną do par małżeńskich jak i do par w  niesformalizowanych związkach,  zarówno heteroseksualnych jak i homoseksualnych. Mamy terapię rodzin, wywodzącą się głównie z nurtu terapii systemowej i psychoterapię grupową.

Dla terapii par i rodzin używa się raczej określenia „terapia” a nie „psychoterapia” ze względu na przedmiot oddziaływania terapeuty. Psychoterapia to szczególny rodzaj leczenia – działanie, którego celem jest usuwanie zaburzeń zdrowia. Specyfika pojęcia „psychoterapia” w odróżnieniu od innego pojęcia „terapia” zawarta jest w istotnym przedrostku „psycho” – oznacza on zarówno obszar jak i narzędzie oddziaływań tej formy leczenia. Psychoterapia posługuje się psychicznymi (lub szerzej psychospołecznymi) sposobami oddziaływań na psychikę chorego.

W terapii par (także terapia rodzin)w odróżnieniu od psychoterapii indywidulanej i grupowej, celem terapeuty nie jest bezpośrednie oddziaływania na zaburzenia sposobów przeżywania i funkcjonowania chorego. Oczywiście terapia pary czy rodziny może pośrednio wpływać na zaburzenia przeżywania  chorego członka rodziny, chociażby poprzez zmiany w strukturze czy sposobie komunikacji rodziny. W terapii grupowej; grupy terapeutyczne mogą być homogeniczne – dla pacjentów z tym samym rodzajem zaburzenia czy problemu, np. dla sprawców przemocy, czy uzależnionych od alkoholu oraz heterogeniczne – gdzie pacjenci mają różne zaburzenia czy trudności. Terapie grupowe i terapie rodzin koncentrują się na zaburzeniach funkcjonowania systemu, relacji i interakcji między członkami tych grup. Problemy zdrowia czy choroby poszczególnych członków danego sytemu mogą być zupełnie pomijane. Celem takiego oddziaływania terapeutycznego jest sprawność funkcjonowania takiego systemu.

Przyjmując za kryterium czas trwania terapii jest ona dzielona na długoterminową i krótkoterminową. Psychoterapia krótkoterminowa proponowana jest w przypadku zaistnienia konkretnej sytuacji kryzysowej w życiu klienta, takiej jak utrata bliskiej osoby, niespodziewana diagnoza ciężkiej choroby czy pilna konieczność podjęcia ważnej decyzji życiowej. Psychoterapii krótkookresowa ma z góry ustalony termin jej zakończenia. Składa się z kilku do kilkudziesięciu sesji terapeutycznych (na ogół nie więcej niż 20), trwa więc trzy, cztery miesiące. Ilość niezbędnych spotkań ustalana jest na jednym z pierwszych spotkań. Psychoterapia długoterminowa to forma nastawiona na szersze i głębsze poznanie i zrozumienie własnej osoby (swoich uczuć, myśli, sposobów funkcjonowania w różnych sytuacjach, wobec różnych osób, a także wobec siebie samego), co pozwala na dokonanie zmiany sposobu funkcjonowania w życiu. Nie ma z góry ustalonego terminu zakończenia takiej terapii.

Dokonując różnych podziałów w psychoterapii możemy też wyróżnić kierunki psychoterapeutyczne, niekiedy zwane szkołami psychoterapii albo inaczej modalności. W zależności od przyjętych kryteriów możemy doliczyć się ich nawet kilkuset.

 

Kierunki psychoterapii są wyróżniane z uwagi na przyjęty model teoretyczny, na jakim się opierają – założeń dotyczących natury osobowości, rozwoju zdrowej osobowości, patogenezy, czyli powstawania zaburzeń, czynników leczących, celów i metod psychoterapeutycznych. Wiele modalności nie ma pełnego modelu teoretycznego, ale nie ma to wpływu na ich efektywność.

Podział oparty na kryteriach czynników leczących, roli psychoterapeuty i pacjenta wyróżnia: następujące modalności na wglądowe, behawioralne i doświadczeniowe. W Polsce najczęściej używany jest inny podział oparty na kryterium modelu teoretycznego: modalności wywodzące się z psychoanalizy, poznawczo-behawioralne, terapie rodzinne, humanistyczno-egzystencjalne oraz integratywne/eklektyczne. W podziale tym nie mieszczą się niektóre szkoły psychoterapii ze względu na brak wyodrębnionego modelu teoretycznego, na którym byłaby oparta dana szkoła.

Ze względu na kryterium wieku pacjentów wyróżnia się psychoterapię dzieci, młodzieży, osób dorosłych i seniorów.



‹ Powrót do listy z aktualnościami