Trwają prace nad Kodeksem Etycznym Psychoterapeuty

Autor: Adam Zawielak
Opublikowano: 2013-10-17

Trwają prace nad przygotowaniem dwóch, niezwykle ważnych dla polskiej psychoterapii, dokumentów: Kodeksu Etycznego Psychoterapeuty oraz ustawy o zawodzie psychoterapeuty będącego członkiem Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. Poniżej tekst projektu tego kodeksu – stan na 14.10.2013

 

Kodeks Zasad Etycznych Psychoterapeuty

 

   Zasady  etyczne postępowania wymaganego od psychoterapeuty, będącego członkiem Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego zostały opracowane w oparciu o wieloletnie doświadczenia polskiego środowiska  psychoterapeutów z uwzględnieniem zapisów Kodeksów Etycznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego i European Association for Psychotherapy.

 

       Proces psychoterapii  oparty na szczególnego rodzaju relacji między osobą pozostającą w terapii a psychoterapeutą, jest integralnie związany z problematyką etyczną. Kontakt międzyosobowy powinien być źródłem zmian pozytywnych, ale może być  przyczyną niepowodzeń i nadużyć. Konieczne jest zatem określenie etycznej odpowiedzialności psychoterapeuty wobec osób uczestniczących w procesie terapii.

Kodeks etyczny ma pomóc w rozwoju wrażliwości etycznej, ma  uzmysłowić wagę tych procedur, które chronią etyczny charakter procesu terapii. Nie stanowi on jednak prawa w ścisłym tego znaczeniu; raczej określa standard odpowiedniego zachowania i postępowania  terapeuty, nie zwalniając go z osobistej odpowiedzialności za przebieg terapii.

 

Preambuła

·         Psychoterapeuta szanuje  autonomię, godność i system wartości pacjenta

                        oraz dąży do zachowania i ochrony fundamentalnych praw człowieka

·         Podstawowym celem  działań  psychoterapeuty jest realizowanie dobra pacjenta

·         Psychoterapeuta jest zobowiązany do poszerzania wiedzy dotyczącej zachowania człowieka, pogłębiania  rozumienia siebie i innych, w celu wykorzystania tej wiedzy dla dobra pacjenta

·         Psychoterapeuta korzysta ze swoich umiejętności tylko dla dobra pacjenta. Nie powinien zezwalać na niewłaściwe wykorzystanie swoich umiejętności przez inne osoby czy instytucje

·         W swoim działaniu psychoterapeuta przestrzega zasad etyki dotyczących kontaktów z pacjentem, to jest zasad odpowiedzialności, kompetencji, standardów moralnych i prawnych, poufności treści spotkań z pacjentem i wystąpień publicznych, oraz wyników technik diagnostycznych i badań oraz zasad, które dotyczą stosunków pomiędzy profesjonalistami.

 

 

 

Zasady

Zasada I: Profesjonalne kompetencje psychoterapeuty

 

1. Terapeuta samodzielnie prowadzi psychoterapię po uzyskaniu Certyfikatu Psychoterapeuty Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego.

2. Psychoterapeuta może podejmować terapię tylko w podejściach, w których posiada kompetencje uzyskane z odbytego szkolenia i doświadczenia.

3. Psychoterapeuta jest zobowiązany do przestrzegania  wysokich standardów w zakresie kompetencji zawodowych.

 4. Psychoterapeuta ma obowiązek podnosić swoje umiejętności, uczestnicząc w sesjach naukowych i szkoleniowych, zwłaszcza rekomendowanych przez Sekcję.

5. Psychoterapeuta winien regularnie korzystać z superwizji.

 

Zasada II: Odpowiedzialność

 

1. Psychoterapeuta jest świadom odpowiedzialności za wpływ na życiowe decyzje podejmowane przez swoich pacjentów.

2. Unika takich relacji, które mogą ograniczać jego bezstronność i prowadzić do konfliktu interesów

3. Terapeuta nie ma prawa do wydawania ocen moralnych, ani kierowania się zasadami ideologii politycznej. Ma obowiązek powstrzymać się od działań wynikających z wszelkich uprzedzeń rasowych, religijnych, narodowych i innych oraz z jego stosunku do płci, wieku i orientacji seksualnej pacjenta, zarówno w toku terapii jak i swoim życiu zawodowym.

4. Psychoterapeuta nie może osobom uczestniczącym w terapii narzucać wprost, ani pośrednio, własnego systemu wartości. W przypadkach uniemożliwiających pracę, znacznych różnic między systemem wartości osoby pozostającej w terapii i terapeuty, winien on rozwiązać kontrakt i skierować osobę pozostającą w terapii do innego terapeuty.

5. Terapia winna być prowadzona jedynie dotąd, dokąd przynosi korzyści dla pacjenta.

6. Psychoterapeuta wyjaśnia pacjentowi kwestie dotyczące ich wspólnej pracy w ramach zawieranych z nim ustaleń, określających cele i metody pracy oraz zasady jej finansowania.

7. Terapeuta nie może legitymizować zachowań będących przestępstwem w rozumieniu kodeksu karnego czy rodzinnego (np: przemocy fizycznej czy seksualnej w rodzinie)

8. Prezentowanie materiału z sesji psychoterapii w publikacjach, wystąpieniach publicznych czy ekspertyzach, wymaga zgody pacjenta.

 

Zasada III: Standardy moralne i prawne

Psychoterapeuta  powinien mieć świadomość, że etyczne standardy, jakimi  się kieruje w prywatnym życiu mogą wpływać na wypełnianie zawodowych obowiązków oraz na zaufanie publiczne do psychoterapii i psychoterapeutów. Standardy te winny być przedmiotem refleksji psychoterapeuty. Powinien on być wrażliwy na obowiązujące normy społeczne oraz na możliwy wpływ, jaki jego zachowanie może wywierać na innych psychoterapeutów oraz ich klientów, zwłaszcza w przypadku, gdy odbiega ono od ogólnie przyjętych zasad.

 

1. Psychoterapeuta postępuje zgodnie z zasadami i wytycznymi zapisanymi w statutach i kodeksie etycznym obowiązującym w swoim zawodzie i podejściu psychoterapeutycznym.

2. Psychoterapeuta przestrzega zasad wynikających z Praw Człowieka.

3. Psychoterapeuta nie współpracuje w dziedzinach, które prowadzą do zachowań nielegalnych, dyskryminujących ze względu na płeć, religię, niepełnosprawność czy orientację seksualną.

 

1. Tajemnica procesu terapeutycznego

 

1. 1. Na terapeucie spoczywa obowiązek zapewnienia tajemnicy spotkania terapeutycznego. Jest nieetyczne udzielanie jakichkolwiek informacji dotyczących faktu uczestnictwa i przebiegu terapii bez zgody osoby w niej uczestniczącej, a także ujawnianie czegokolwiek, co może przynieść szkodę pacjentowi, nawet za jego zgodą. Nie dotyczy to wymiany niezbędnych informacji między osobami biorącymi udział w procesie leczenia ani szczególnych sytuacji opisanych w punkcie 1. 6.

1. 2 Włączenie w proces terapii osób szkolących się oraz wykorzystanie dokumentacji pacjenta (w tym zapisu audio i video) wymaga pisemnej zgody osoby pozostającej w terapii. Osoba ta może odmówić wykorzystania materiałów z jej terapii dla celów dydaktycznych.

1. 3      Przy wykorzystaniu materiału z terapii dla celów badawczych i dydaktycznych (publikacji, prelekcji, wykładów) należy zabezpieczyć anonimowość uczestników terapii tak, by uniemożliwić identyfikację pacjenta.

1. 4 Członkowie grupy psychoterapeutycznej składają pisemne oświadczenia zobowiązania się do zachowania tajemnicy z przebiegu sesji grupowych

1. 5 Psychoterapeuta prowadzi dokumentację z diagnozy i sesji terapeutycznych oraz odpowiada za właściwe jej zabezpieczenie.

1. 6 Tajemnica psychoterapii musi być uchylona wtedy, kiedy przemawia za tym dobro wyższe (np. w przypadku zagrożenia zdrowia lub życia osoby uczestniczącej w terapii lub innych osób) i to tylko wobec instytucji do tego upoważnionych.

1. 7 Powyższe zasady dotyczą także osób niepełnoletnich, przy czym każdorazowo należy rozważyć, w jakiej mierze w interesie dziecka leży ujawnienie jego spraw wobec rodziców bądź opiekunów. Terapeuta ma prawo poinformować rodziców lub opiekunów o problemach dziecka i wynikających z tego zaleceniach.

Rodzice lub opiekunowie dziecka muszą być poinformowani o objęciu dziecka opieką terapeutyczną i wyrazić na nią zgodę.

 

2. Konflikt interesów

 

Jeżeli cele instytucji, w której pracuje psychoterapeuta, pozostają w sprzeczności z interesem osoby leczonej, terapeuta powinien wybierać dobro pacjenta, a jeżeli nie jest to możliwe, powinien zawiesić kontrakt z instytucją, lub osobą pozostającą w terapii.

W przypadku konfliktu interesów własnych lub instytucji zatrudniającej psychoterapeutę, a dobrem pacjenta, obowiązuje zasada "salus aegroti suprema lex esto".

 

3. Techniki w psychoterapii

 

3. 1. Nieetyczne jest stosowanie, bez zachowania szczególnego namysłu i ostrożności oraz dbałości o dobro pacjenta, jakichkolwiek technik bądź procedur, które mogą mieć charakter niekonwencjonalny, spektakularny, bądź eksperymentalny.

3. 2. Terapeuta świadczy jedynie te usługi i techniki, które są zgodne z jego kwalifikacjami, wynikają z odbytego szkolenia i doświadczenia.

3. 3. W dziedzinach, w których nie istnieją jasno określone zasady, psychoterapeuta kieruje się dobrem pacjenta.

3. 4. W przypadku stosowania tych technik w ramach procesu terapeutycznego, pacjent winien być poinformowany o ich celu i winien być zabezpieczony trwałą i bezpieczną asymilacją doświadczenia.

 

4. Kontakt w psychoterapii

 

4. 1 Zależność osoby (osób) leczonej nie może być wykorzystana w żaden sposób, ani emocjonalnie, materialnie ani poprzez naruszenie wolności i godności osobistej.

4. 2 Nawiązywanie jakiejkolwiek bliskości seksualnej z osobami pozostającymi w terapii jest niedopuszczalnym przekroczeniem relacji psychoterapeuty z osobą pozostającą w terapii.

4. 3 Nie powinno się prowadzić psychoterapii wobec osoby, z którą pozostaje się w bliskiej relacji (prywatnej lub zawodowej). Jeżeli zachodzi taka konieczność, na czas prowadzenia psychoterapii należy zawiesić te kontakty.

 

5. Stosunki między profesjonalistami

5. 1. Psychoterapeuta uznaje kompetencje zawodów pokrewnych.

5. 2. W najlepiej pojętym interesie pacjenta, utrzymuje jasne i niekonfliktowe relacje z profesjonalistami, którzy współuczestniczą w leczeniu pacjenta.

5. 3. Brak formalnych relacji z innymi profesjonalistami nie zwalnia terapeutę z obowiązku zapewnienia pacjentowi niezbędnych usług innych profesjonalistów.

5. 4. Psychoterapeuta posiadający wiedzę o naruszeniu zasad etycznych przez innego terapeutę, winien go napomnieć, a gdy uwagi nie przyniosą rezultatu korekty zachowania, zobowiązany jest powiadomić o tym Komisję Etyczną.

5. 5. Jeżeli terapeuta wie o naruszeniu prawa przez innego terapeutę, zobowiązany jest do zgłoszenia tego faktu odpowiednim instytucjom prawnym.

5. 6. Źródło wiedzy o naruszeniu prawa objęte jest bezwzględną tajemnicą

 

6. Psychoterapeuta w życiu publicznym.

6. 1. W wystąpieniach publicznych psychoterapeuta opiera swoje wypowiedzi na rzetelnej wiedzy na temat omawianych problemów związanych z psychoterapią.

6. 2. Ogłoszenia dotyczące usług, reklamy szkoleń, kursów, usług promujących rozwój osobisty, powinny zawierać jasny opis posiadanych wiedzy i umiejętności. Przekaz ten ma umożliwić poszukującym dokonania oceny i wyboru opartego na rzetelnej informacji.

6. 3. Psychoterapeuta nie występuje w reklamach lub ogłoszeniach komercyjnych doradzających zakupu lub zastosowania produktu czy usługi, jeżeli jego udział jako psychoterapeuty ma uwiarygodnić informacje o zaletach oferowanego produktu czy usługi.

6. 4. Psychoterapeuta jest zobowiązany do prostowania wypowiedzi osób posiadających profesjonalne kwalifikacje psychoterapeutyczne, lub kojarzonych z tego typu usługami, jeżeli naruszają one zasady ujęte w Kodeksie Etycznym Psychoterapeuty.

 

7. Prawa terapeuty

 

7. 1. Terapeuta ma prawo odmowy podjęcia leczenia wtedy, gdy uznaje, że nie jest w stanie podjąć się rzetelnej terapii.

7. 2.   Terapeuta ma prawo i obowiązek, z uwagi na dobro pacjenta, dbać o swoją dobrą kondycję psychiczną i fizyczną.

7. 3. Terapeuta ma prawo do obrony przed nieprawdziwymi zarzutami, wykorzystując do tego obowiązujące procedury prawne i regulaminowe.

 

 

Postanowienia końcowe

 

Nadzór nad przestrzeganiem zasad Kodeksu sprawuje Komisja Etyczna Sekcji Naukowych Psychoterapii Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego.

Regulamin Komisji reguluje zasady postępowania wobec psychoterapeutów przekraczających zasady etyczne obowiązujące w pracy psychoterapeuty.

Ustanie członkostwa w Sekcji Naukowej Psychoterapii bądź Sekcji Terapii Rodzin Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego skutkuje utratą uprawnień psychoterapeuty/superwizora.

 



‹ Powrót do listy z aktualnościami