Psycholog sądowy – praca.

Autor: Adam Zawielak
Opublikowano: 2013-11-04

                Jedną ze specjalizacji w kierunku której może rozwijać się kariera psychologa jest psychologia sądowa - jest ona jedną z najdynamiczniej rozwijających się specjalności psychologicznych. Często osobom niezwiązanym zawodowo z psychologią albo sądownictwem specjalizacja sądowa w psychologii kojarzy się z tworzeniem profili psychologicznych potencjalnych sprawców przestępstw kryminalnych. Brzmi to bardzo atrakcyjnie; zupełnie jak z amerykańskiego filmu sensacyjnego. Tak, tym też zajmują się specjaliści psychologii sądowej, którzy najczęściej pracują w organach ściągania; w polskich warunkach - w policji. Czym się zajmuje naprawdę psycholog sądowy w polskich realiach? Jakie trzeba posiadać kwalifikacje, żeby pracować w tym zawodzie?

                Praca psychologów sądowych jest nieco mniej fascynująca; ściśle związana z istnieniem i funkcjonowaniem aparatu wymiaru sprawiedliwości. Do zadań psychologa sądowego należy m.in. wydawanie opinii w sprawach karnych. Pełni on funkcję wspomagającą - ekspertalną (przeprowadza ekspertyzy i wydaje opinie). Praca psychologa sądowego wykorzystywana jest więc w pracy sądowej (w tym kuratorskiej), prokuratorskiej, policyjnej i resocjalizacji. Psychologia sądowa obejmuje również psychologię zeznań świadków, psychologiczne orzecznictwo cywilne (ZUSowskie), postępowanie adopcyjne.

                Do kompetencji psychologii sądowej należy badanie zjawisk patologii społecznej, przyczyn zachowań antyspołecznych (np. określonych typów przestępstw); psychologicznych aspektów przestępczości. Ważnym aspektem tej dziedziny psychologii sądowej jest określenie motywacji człowieka popełniającego dany czyn.

Często psycholog sądowy zajmuje się wyjaśnianiem problemów psychologicznych, które mogą się pojawić przed i w trakcie rozpraw kryminalnych i cywilnych. Powoływany on jest w celu oceny poczytalności sprawcy lub wiarygodności zeznań świadków - kiedy w toku śledztwa pojawia się wątpliwość, czy dany świadek jest wiarygodny i zdolny do składania zeznań. Ustalenie poczytalności sprawcy jest konieczne do uzyskania odpowiedzi na pytanie, czy może on być pociągnięty do odpowiedzialności za swoje czyny.

Psycholog sądowy klinicysta może również udzielać pomocy i wsparcia osobom będącym w trakcie procesów sądowych – zarówno oskarżonym, świadkom jak i poszkodowanym.

W zakresie psychologii sprawcy, do zadań psychologa zajmującego się przypadkiem młodocianego przestępcy należy ekspertyza w zakresie badania osobowości sprawcy, motywacji czynu, określenie stopnia nieprzystosowania oraz demoralizacji oraz udzielenie wskazówek resocjalizacyjnych. Innym zadaniem jest również udział w przesłuchiwaniu osoby nieletniej.

Psycholog jako biegły sądowy. Każdy psycholog (niekoniecznie ze specjalizacją z psychologii sądowej), podobnie jak każdy inny specjalista w określonej dziedzinie, może zostać powołany przez sąd do pełnienia roli biegłego. Sąd najczęściej przy wyborze osoby korzysta jednak z listy biegłych sądowych. Psycholog może się ubiegać o umieszczenie na takiej liście biegłych. Jeżeli sąd uzna, że potrzebuje w toku swojego postępowania wiedzy, opinii z zakresu psychologii, psychologii sądowej, wówczas może powołać eksperta – psychologa, który staje się w tej sytuacji biegłym sądowym psychologiem. Istnieje szereg warunków, jakie muszą zostać spełnione aby dana osoba mogła pełnić tą rolę: polskie obywatelstwo takiej osoby, posiadanie niezbędnych wiadomości specjalnych w określonej dziedzinie wiedzy, wyrażenie zgody na bycie biegłym, zapewnianie należytego wykonywania obowiązków, skończone 25 lat.

Bycie biegłym sądowym to nie jedyna możliwość pracy dla psychologa ze specjalizacją sądową. Może on również pracować w zakładzie penitencjarnym – wtedy do jego zadań należy przede wszystkim ocena zasadności zwolnienia warunkowego, rehabilitacja zaburzeń zachowania osób, które weszły w konflikt z prawem i resocjalizacja. Zajmuje się on również diagnozą i organizacją reżimu więziennego; problematyką izolacji więziennej; współpracą z pozostałym personelem więziennym.

Jak zostać psychologiem sądowym? Najpierw trzeba ukończyć studia magisterskie na kierunku psychologia. Kolejnym etapem (niekoniecznym do zostania powołanym jako biegły sądowy) może być zrobienie specjalizacji z psychologii sądowej w formie studiów podyplomowych. Niektóre uczelnie oferują wybór tzw. specjalności w tym specjalności sądowej w ramach studiów magisterskich.



‹ Powrót do listy z aktualnościami