Dobry psychoterapeuta Poznań – jak wybrać psychologa.

Autor: Adam Zawielak
Opublikowano: 2014-01-03

                Duże ośrodki akademickie jak Poznań ułatwiają dostęp do licznych specjalistów w tym psychologów i psychoterapeutów. Znajdziemy tutaj zarówno klinicystów z wieloletnim doświadczeniem jak utytułowanych nauczycieli akademickich. Nie oznacza to wcale, że psychoterapeuta z metropolii będzie lepszy od psychoterapeuty z mniejszej miejscowości oraz, że wybitny naukowiec będzie zdolnym psychoterapeutą praktykiem. Możemy skorzystać z licznych typów psychoterapii: psychoanalizy, terapii behawioralno-poznawczej, psychoanalizy lacanowskiej, terapii systemowej, analiza transakcyjnej, terapii ericksonowskiej, Gestalt, NLP itd. Stoimy przed wyborem psychoterapia grupowa czy indywidualna? Mamy dostęp do gabinetów psychoterapeutycznych prywatnych i publicznych. Możemy wybierać między usługami refundowanymi przez NFZ lub pełnopłatnymi. Szeroka oferta psychoterapii wbrew pozorom nie oznacza jednak łatwego wyboru. Warto jednak zadać sobie trochę trudu i przed wyborem terapeuty sprawdzić jego kwalifikacje i referencje (opinie). Ale jak to zrobić kiedy nie jest się specjalistą? Na co zwrócić uwagę? Czym różni się praca psychologa, psychoterapeuty i psychiatry?

                Po pierwsze powinieneś wiedzieć czy potrzebujesz pomocy psychologa, psychoterapeuty czy psychiatry - po to żeby wybrać właściwego specjalistę dla swojego problemu.

Psycholog to osoba posiadająca właściwe kwalifikacje czyli ukończone studia magisterskie  na kierunku psychologia, potwierdzone dyplomem. Psycholog uprawniony jest do udzielania świadczeń psychologicznych polegających w szczególności na: diagnozie psychologicznej, opiniowaniu, orzekaniu oraz na udzielaniu pomocy psychologicznej. W praktyce oznacza to, że psycholog: po ukończonych studiach magisterskich może zajmować się oddziaływaniem psychospołecznym (poradnictwem psychologicznym, pomocą psychologiczną) i posługiwać się testami psychologicznymi. Może także wydawać dokumenty, zaświadczenia i orzeczenia. Psycholog nie może stosować ani psychoterapii, ani farmakoterapii, czyli inaczej mówiąc, przepisywać leków. Pomoc psychospołeczna jest to "pomaganie" – tam gdzie nie ma zdefiniowanej (według ICD-10 i DSM-IV) choroby ani zaburzenia, ale jednak pacjent potrzebuje czyjejś pomocy. Do psychologa najczęściej zwracamy się z problemami dnia codziennego, np.: kłopoty w szkole lub pracy, nieporozumienia z rodzicami, partnerem lub małżonkiem, apatia czy przygnębienie lub wtedy, gdy potrzebujemy  diagnozy intelektu, osobowości.

                Jeśli już zdecydowałeś się na psychoterapię (i wiesz że nie szukasz pomocy psychologa lub psychiatry) to sprawdź czy osoba, do której udajesz się po poradę rzeczywiście jest psychoterapeutą. Powszechnie myśli się zawody, związane ze zdrowiem psychicznym, a mające przedrostek „psych…” w swojej nazwie: psychiatrów, psychologów i psychoterapeutów itd. Sprawy nie ułatwia fakt, że psycholog i lekarz psychiatra może być równocześnie psychoterapeutą, ale te profesje wcale nie są tożsame. Psychoterapeuta to wyodrębniony zawód, wymagający ukończenie specjalistycznego wieloletniego przygotowania i wykonywany według określonych zasad. Czasami słyszy się, że psychoterapia to sztuka, że do tego trzeba mieć talent. Pewne predyspozycje adeptom psychoterapii są potrzebne jak w każdym innym zawodzie, ale nikt się nie rodzi z umiejętnościami psychoanalityka.  Żeby wykonywać ten zawód potrzebne są wiedza i umiejętności.

Psychoterapeuta to wysoko wykwalifikowany specjalista, który po studiach magisterskich lub medycznych (np. psychologii, medycynie, pielęgniarstwie etc.) przeszedł co najmniej 4- letnie szkolenie (studia podyplomowe lub szkołę terapii), trwające nie mniej niż 1200 godzin, obejmujące własną psychoterapię, praktykę pod superwizją oraz staż kliniczny. Psychoterapeuta nie musi być psychologiem lub lekarzem (przed rozpoczęciem szkoły terapii może ukończyć również inne studia magisterskie), ale wiedza zdobyta na studiach z zakresu psychologii (w szczególności na specjalności klinicznej) i medycyny jest niezwykle przydatna w tym zawodzie. Potwierdzeniem kwalifikacji jest nie tylko dyplom oraz certyfikat, ale przynależność do stowarzyszeń zawodowych np. Polskiego Towarzystwa Psychologicznego, Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, które wymagają stosowania się do standardów praktyki. Jeśli psychoterapeuta jest członkiem takiego stowarzyszenia oznacza to, że nie jest anonimowy, a jakaś organizacja poręcza za jakość jego usług.

Do momentu uzyskania certyfikatu każdy psychoterapeuta powinien nabierać umiejętności pod kierunkiem superwizora. Wielu psychoterapeutów jest jeszcze w trakcie szkolenia, ale system kształcenia  psychoterapeutów zapewnia kompetentne prowadzenie psychoterapii przez to, że toczy się pod kierunkiem superwizora – doświadczonego psychoterapeuty. Jak widać nabycie wiedzy i umiejętności psychoterapeuty trwa wiele lat.

Psychoterapia jest metodą z wyboru w leczeniu zaburzeń nerwicowych (obecnie klasyfikowanych jako zaburzenia lękowe) i zaburzeń osobowości. Psychoterapeuta to osoba zajmująca się przede wszystkim terapią mającą na celu dokonanie określonej zmiany w sposobie funkcjonowania (przeżywania) osoby zgłaszającej się po pomoc. Do psychoterapeuty zwracamy się np: z depresją, zaburzeniami odżywiania, zaburzeniami snu, zachowaniami obsesyjno-kompulsywnymi czy objawami psychosomatycznymi. Długość takiej formy pomocy może trwać od kilku spotkań  do nawet kilku lat (psychoterapia długoterminowa).

Na świecie jest praktykowanych około 200 kierunków (modalności) psychoterapii nie sposób tu wymienić wszystkich. Mnogość rozmaitych ofert psychoterapii i terapii może powodować zagubienie pacjentów  i problem z odróżnieniem psychoterapeutów mogących przynieść zdrowie od zwykłej usługi mającej spowodować poprawę samopoczucia. Przedstawiciele różnych kierunków często toczą spory o wyższość jednych szkół psychoterapii nad innymi. Część osób słyszała o „werdykcie ptaka dodo” – uogólniając; mówi on o zbliżonej skuteczność wszystkich nurtów psychoterapeutycznych. Warto pamiętać jednak o tym, że jak wskazują badania naukowe, nie ma jednej psychoterapii pomocnej dla wszystkich pacjentów i problemów, a skuteczność psychoterapeuty bardziej zależy od jego cech osobistych niż praktykowanego podejścia psychoterapeutycznego.

Każdy psychoterapeuta niezależnie od stosowanej metody powinien obdarzyć pacjentka szacunkiem. Powinien uważnie słuchać o czym mówi pacjent i być zainteresowany zgłaszanymi przez pacjenta problemami. Psychoterapeuta w momencie kiedy nie może Cię przyjąć, a Ty potrzebujesz pomocy powinien skierować Cię do innej osoby. Odpowiedzialny psychoterapeuta nie powinien składać obietnic co do gwarantowanych efektów terapii. Nie powinien też kierować się w terapii żadną ideologią poza wiedzą medyczną czy psychologiczną. Psychoterapeuta w momencie kiedy nie może Cię przyjąć, a Ty potrzebujesz pomocy powinien skierować Cię do innej osoby.

                Zasięgnij opinii o wybranych psychoterapeucie wśród psychologów, lekarzy psychiatrów, znajomych którzy korzystali z jego pomocy. Pamiętaj poczta pantoflowa nie zawsze jest bardzo dobrym źródłem informacji. Psychoterapeuta, którego wychwala koleżanka nie musie okazać się równie dobry dla Ciebie. Co nie oznacza, ze trafiłaś do kiepskiego terapeuty. Psychoterapia to specyficzna usługa i tutaj najważniejsze jest nawiązanie dobrego kontaktu interpersonalnego przejawiającego się m.in. zaufaniem. Możesz skorzystać także z oficjalnych źródeł informacji: publikacji drukowanych, stron internetowych, stowarzyszeń zawodowych itd. Jeśli jakiś psychoterapeuta jest polecany przez różne osoby i źródła, jest to dobra informacja.

                Przy wyborze psychoterapeuty kieruj się kilkoma kryteriami, nie polegaj tylko na swojej intuicji, ani tylko na formalnym przygotowaniu do zawodu.

Czy ten psychoterapeuta jest odpowiedni dla mnie?

                Pacjenci dość często spostrzegają terapeutów i jego kompetencje zawodowe przez pryzmat jego własnych doświadczeń życiowych. Chcą się upewnić, czy terapeuta(tka) pełni np. określone role społeczne - jest mężem,  ojcem, matką, żoną itd. Niektórzy pacjenci idą dalej tym tokiem myślenia, uważając że doświadczenie własne jest niezbędne, żeby pomagać w konkretnym problemie. Zastanawiają się jak osoba, która np. nigdy nie przeżyła uzależnienia może skutecznie mi pomóc, przecież ona nie jest w stanie tego ani zrozumieć, ani wczuć się w moje położenie.

                Takie podejście może wydawać się dość absurdalne, ponieważ przyjmując taki punkt widzenia, sugerujący że o kompetencjach decyduje doświadczenie problemu na własnej osobie, to od chirurga onkologa też powinniśmy oczekiwać, że zanim podejmie się leczenia chorego sam powinien przejść chorobę nowotworową. Problem jest zapewne złożony i dyskusyjny.

Nie zmienia to faktu, że jeśli takie przekonanie powstanie u pacjenta to na pewno będzie skutkowało brakiem skuteczności terapii. Pacjent, który ma takie poczucie braku kompetencji terapeuty ze względu na brak doświadczenia powinien to ujawnić na sesji. Oczywiście obowiązek spoczywa tutaj przede wszystkim na psychoterapeucie. W trakcie zawierania kontraktu, a więc ustalania zasad współpracy i wzajemnych obowiązków obu stron, terapeuta pyta pacjenta czy uważa jego osobę za odpowiednią do rozwiązania problemu pacjenta. To jest właściwy moment na ujawnienie takiego przeświadczenia pacjenta, jeśli jeszcze dotąd tego nie zrobił. W przeciwnym razie pacjent podczas terapii będzie umniejszać kompetencje i skuteczność terapeuty i tym samym proces leczenia od samego początku nie będzie miał szans. Takie potwierdzenie ze strony pacjenta dla terapeuty, że to on jest właściwą osobą, żeby pomyślnie przejść ten proces, jest niezwykle istotne. Nawet jeśli wcześniej pojawiły się wątpliwości ze strony pacjenta, ale zostały przez terapeutę wyjaśnione. Zapobiega to wyciąganiu tego aspektu w chwilach trudnych w trakcie terapii, a takie na pewno się pojawią. Zapobiega to też zjawisku oporu; skrywanego wstrzymywania postępów terapii przez pacjenta.

Czarna lista nieprofesjonalnych zachowań psychoterpeuty.

Jest wiele publikacji na temat charakteru relacja psychoterapeuta - pacjent. W większości jednak traktują one o standardach właściwych zachowań i postaw terapeuty. Tego czego zwykle brakuje w nich, to opisu konkretnych uchybień, które wybiegają daleko poza margines "profesjonalizmu". Zanim przejdziemy do szczegółów szczegóły, należy poczynić kilka uwag wstępnych -  warto pamiętać o tym, że pojedyncze przejawy zachowania, wyodrębnione z kontekstu, często nie są tym, czym w kontekście są. Pewnie część z poniżej wymienionych zachowań dla charyzmatycznego, kreatywnego, biegłego „w sztuce psychoterapeuty”, może być rodzajem taktyki psychoterapeutycznej - z drugiej strony,  doświadczeni psychoterapeuci bez wcześniej wypracowanego sojuszu terapeutycznego, nie dokonują kontrowersyjnych interwencji terapeutycznych, wiedzą, że  nie ma to  sensu, a wręcz może okazać się szkodliwe dla pacjenta. Liczy tu się reakcja pacjenta – jak on znajduje się w tej sytuacji, co czuje w związku z danym zachowaniem terapeuty lub jak je rozumie. Jeśli dla niego dane zachowanie mieści się w ramach współpracy - to dobrze, jeśli nie, to warto przyjrzeć się takiej relacji terapeutycznej.

Dobry psychoterapeuta, gdy coś nie idzie w terapii - sprawdza nie tylko to co jest po stronie pacjenta i interpretuje wszystkie jego zachowania w kategoriach oporu lub przeniesienia, ale przygląda się również swoim zachowaniom, przekonaniom i uczuciom. Najlepszym miejscem do przyglądania się zachowaniom psychoterapeuty jest regularna superwizja. Czy doświadczam zniechęcenia w tej relacji?  Czy nie lubię tego pacjenta? Czy rozważam powiedzieć pacjentowi aby skorzystał z pomocy innej osoby, gdy po upływie pewnego czasu terapia nie przynosi spodziewanych efektów?

Poniższa lista nieprofesjonalnych zachowań terapeutów pochodzi z książki M.M. Linehan  "Zaburzenia osobowości z pogranicza. Terapia poznawczo-behawioralna".

M.M. Linehan  - Przykłady lekceważących zachowań terapeuty"

Nie przychodzi na umówione spotkania lub zapomina o nich

Odwołuje spotkania bez wyznaczania nowego terminu

Arbitralnie zmienia swoje zasady postępowania z pacjentem (na przykład zmienia zasady kontaktów telefonicznych, opłaty, terminy spotkań)

Nie odpowiada na wiadomości czy telefony albo zwleka z oddzwonieniem

Gubi dokumenty/kartoteki/notatki

Nie czyta notatek/dokumentów otrzymanych od pacjenta

Spóźnia się na spotkania

Wygląda lub ubiera się nieprofesjonalnie

Słabo dba o higienę osobistą

Nie utrzymuje porządku lub czystości w gabinecie

Pali podczas spotkań

Je/żuje gumę podczas spotkań

Nie zamyka drzwi podczas sesji terapeutycznych

Przerywa sesję, żeby odebrać telefon lub wiadomość

Nie uważa podczas sesji lub rozmów telefonicznych lub oddaje się innym zajęciom

Zapomina ważnych informacji (imienia, istotnych danych z wywiadu)

Powtarza się, często zapomina, co powiedział

Wydaje się wyraźnie zmęczony lub znużony

Zasypia w obecności pacjenta

Unika kontaktu wzrokowego

Mówi o innych pacjentach

Mówi o tym, że wolałby raczej robić coś innego

Spogląda na zegarek w obecności pacjenta

Kończy sesję przed terminem

Odnosi się do pacjenta w sposób seksistowski, paternalistyczny lub materialistyczny

Traktuje pacjenta jako osobę gorszą od siebie

 

Druga lista nieprofesjonalnych zachowań terapeutów pochodzi ze strony  Soulwork.net:

 Krytykowanie

 Zapominanie lub spóźnianie się na umówione wizyty

 Wyolbrzymianie własnych problemów

Trudności z ustaleniem daty spotkania

Odmowa wizyty bez uzasadnienia

Zajmowanie się podczas sesji innymi rzeczami

Długie wstrzymywanie się z udzieleniem informacji ważnych dla pacjenta

Zmiany nastroju, wybuchowość

Odmowa dyskusji na tematy, o których chce porozmawiać pacjent

Twierdzenie, że przyczyną niepowodzenia w terapii jest tylko zachowania pacjenta

Używanie sesji terapeutycznej aby pomóc sobie

Spotkania poza sesją, które nie są związane z terapią

Mówienie, że pacjent nie zasługuje na wsparcie, opiekę i miłość

Zapraszanie do emocjonalnego bądź fizycznego kontaktu

Seksualna współżycie z pacjentem

Grożenie, że zakończy się terapię

Pisanie e-mail`i lub SMS-ów podczas sesji

Dawanie szkodliwych sugestii post-hipnotycznych

Mówienie,  że należy zmienić orientację seksualną

Proszenie o pomoc w sprawach związanych z reklamą i promocją

Wyrażanie nieufności do innych specjalistów



‹ Powrót do listy z aktualnościami