Poznań: lekarz psychiatra czy psycholog? A może psychoterapeuta?

Autor: Adam Zawielak
Opublikowano: 2014-02-04

Kogo wybrać: psycholog czy psychiatra?

                Czym różni się praca psychologa i psychoterapeuty? Czy psychiatra zajmuje się tym samym co psychoterapeuta? Z jakimi problemami możemy się do nich zgłosić? Który z nich może przepisywać pacjentom leki? Z jakimi zaburzeniami powinniśmy się zgłosić do psychologa lub psychoterapeuty a z jakimi do psychiatry? Do kogo udać się po właściwą pomoc, czyli kto jest kim?

                Pacjenci mający jakiś problem dotyczący sfery psychiki często nie wiedzą czy zdecydować się na konsultację u psychologa, czy u lekarza psychiatry. Do tego sprawę wyboru utrudnia, że część psychologów i psychiatrów jest równocześnie psychoterapeutami. W zasadzie nie ma większego znaczenia do kogo się zgłosimy na pierwszą czy do psychologa, psychiatry czy do psychoterapeuty. Każdy z przedstawicieli tych zawodów powinien umieć poprawnie zdiagnozować nasz problem, jeśli dotyczy on sfery przeżywania psychicznego i jeśli problem przekracza jego kompetencje to skierować nas do właściwego specjalisty, który powinien pomóc nam poradzić sobie z problemem. Psycholog, co prawda nie jest lekarzem, ale ma wiedzę na temat diagnozowania problemów psychicznych i przedstawi pacjentowi dalsze propozycje leczenia.

                Psycholog to osoba posiadająca właściwe kwalifikacje, potwierdzone wymaganymi dokumentami (w Polsce: dyplom ukończenia studiów magisterskich na kierunku psychologia), uprawniona do udzielania świadczeń psychologicznych polegających w szczególności na: diagnozie psychologicznej, opiniowaniu, orzekaniu oraz na udzielaniu pomocy psychologicznej. W praktyce oznacza to, że po ukończonych studiach psychologicznych może zajmować się poradnictwem psychologicznym, udzielaniem wsparcia osobom i parom w kryzysie. Jest to jedyny specjalista uprawniony do posługiwania się testami psychologicznymi. Może także wydawać dokumenty, zaświadczenia i orzeczenia. Psycholog, w przeciwieństwie do lekarza psychiatry, nie może stosować w swojej praktyce farmakoterapii, czyli prościej ujmując, przepisywać leków. Psycholog nie jest również uprawniony do prowadzenia psychoterapii, chyba że ukończył szkołę psychoterapii np. w formie studiów podyplomowych. Do psychologa najczęściej zwracamy się z problemami dnia codziennego, np.: kłopoty w pracy, nieporozumienia z partnerem, apatia czy przygnębienie lub wtedy, gdy potrzebujemy  diagnozy intelektu, osobowości.

                W przypadku psychologa warto wybrać takiego, który specjalizuje się w psychologii klinicznej lub/i jest psychoterapeutą wtedy jest szansa nie tylko na właściwą diagnozę problemu, ale również jeśli styl pracy tej osoby nam odpowiada i istnieje potrzeba psychoterapii to będziemy mogli ją podjąć u tej samej osoby. Wtedy trochę zyskujemy na czasie, ponieważ jeśli zdecydujemy się na psychoterapię jako formę pomocy u innej osoby to wtedy psychoterapeuta i tak będzie musiał poświęcić jedną lub kilka pierwszych sesji na diagnozę problemu.

Psychoterapeuta to wysoko wykwalifikowany specjalista, który po studiach magisterskich lub medycznych (np. psychologii, medycynie, pielęgniarstwie etc.) przeszedł co najmniej 4- letnie szkolenie (studia podyplomowe lub szkołę terapii), trwające nie mniej niż 1200 godzin, obejmujące własną psychoterapię, praktykę pod superwizją oraz staż kliniczny. Psychoterapeuta nie musi być psychologiem lub lekarzem (przed rozpoczęciem szkoły terapii może ukończyć również inne studia magisterskie), ale wiedza zdobyta na studiach z zakresu psychologii (w szczególności na specjalności klinicznej) i medycyny jest niezwykle przydatna w tym zawodzie. Potwierdzeniem kwalifikacji jest nie tylko dyplom oraz certyfikat, ale przynależność do stowarzyszeń zawodowych np. Polskiego Towarzystwa Psychologicznego, Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, które wymagają stosowania się do standardów praktyki. Jeśli psychoterapeuta jest członkiem takiego stowarzyszenia oznacza to, że nie jest anonimowy, a jakaś organizacja poręcza za jakość jego usług.

Do momentu uzyskania certyfikatu każdy psychoterapeuta powinien nabierać umiejętności pod kierunkiem superwizora. Wielu psychoterapeutów jest jeszcze w trakcie szkolenia, ale system kształcenia  psychoterapeutów zapewnia kompetentne prowadzenie psychoterapii przez to, że toczy się pod kierunkiem superwizora – doświadczonego psychoterapeuty. Jak widać nabycie wiedzy i umiejętności psychoterapeuty trwa wiele lat.

Psychoterapia jest metodą z wyboru w leczeniu zaburzeń nerwicowych (obecnie klasyfikowanych jako zaburzenia lękowe) i zaburzeń osobowości. Psychoterapeuta to osoba zajmująca się przede wszystkim terapią mającą na celu dokonanie określonej zmiany w sposobie funkcjonowania (przeżywania) osoby zgłaszającej się po pomoc. Do psychoterapeuty zwracamy się np: z depresją, zaburzeniami odżywiania, zaburzeniami snu, zachowaniami obsesyjno-kompulsywnymi czy objawami psychosomatycznymi. Długość takiej formy pomocy może trwać od kilku spotkań  do nawet kilku lat (psychoterapia długoterminowa).

Psychiatra – jest lekarzem, absolwentem sześcioletnich studiów na wydziale lekarskim akademii medycznej. Jego przygotowanie do udzielania pomocy psychologicznej po studiach obejmuje kilkadziesiąt godzin zajęć z psychiatrii, znacznie rzadziej z psychologii czy psychoterapii. Może przepisać leki psychotropowe, ale nie jest przygotowany do prowadzenia psychoterapii. Lekarz psychiatra jest specjalistą, przygotowanym do diagnozowania zaburzeń psychicznych i do psychofarmakoterapii; monitorowania działania leków oraz do współpracy z psychoterapeutą i psychologiem klinicznym. W ramach podyplomowego kształcenia specjalizacyjnego nabywa teoretyczną wiedzą na temat psychoterapii, odbywa staże w placówkach psychiatrycznych. Lekarz psychiatra nie przechodzi własnej terapii, szkolenia praktycznego i teoretycznego oraz praktyki pod superwizją. Każdy, kto korzysta z biologicznego leczenia zaburzeń psychicznych powinien w tym zakresie korzystać z opieki psychiatry. Część psychiatrów niezależnie przechodzi specjalistyczne całościowe szkolenie w psychoterapii i może wówczas uprawiać zarówno zawód psychoterapeuty jak i zawód psychiatry.

                Jeśli nie jesteśmy przekonani do psychoterapii jako formy leczenia i uważamy, że w naszym przypadku niezbędna jest farmakoterapia (czyli terapia z wykorzystaniem leków) to wtedy warto udać się do lekarza psychiatry, do którego nie musimy mieć skierowania od lekarza pierwszego kontaktu, nawet jeśli chcemy skorzystać z tej usługi na NFZ. W Polsce psycholog, ani psychoterapeuta nie będący równocześnie lekarzem nie może przepisywać leków psychotropowych. Oczywiście decyzję o zasadności wprowadzenia leczenia farmakologicznego ostatecznie podejmuje zawsze lekarz i może się zdarzyć, że skieruje on nas do specjalisty psychoterapeuty, ponieważ uzna że jest to dla nas korzystniejsze niż farmakoterapia.

Psychoterapia jako forma leczenia nie wyklucza farmakoterapii. W niektórych problemach wręcz wskazane jest łączenie tych dwóch form pomocy.  Farmakoterapia może wspomagać efekty leczenia psychoterapeutycznego i odwrotnie. Należy też zawsze pamiętać, że farmakoterapia ma charakter objawowy  tzn. działa na objaw, zmniejszając go lub czasowo eliminując, ale nie usuwa źródła problemu. Po odstawieniu leków problem może wrócić, bo nie został on rozwiązany. Są też przypadki trudnych do leczenia zaburzeń, gdzie z kolei psychoterapia ma charakter „podtrzymujący”, tzn. że polepsza ona nasze samopoczucie, sposób funkcjonowania, ale jest skuteczność jest ograniczona i nie doprowadzi ona do wyleczenia.

Na czym więc polega rola psychoterapeuty? Terapeuta służy pacjentowi swoją wiedzą i doświadczeniem, próbując przy pomocy rozmowy i technik terapeutycznych podążać z pacjentem w kierunku, który on sam ustalił i który ma mu przynieść rozwój i szczęście.



‹ Powrót do listy z aktualnościami